Interview: ‘Samenlezen helpt om een goed gesprek te voeren’

In de afgelopen tijd zijn we op verschillende plekken begonnen met samenleesgroepen. Een van die locaties is de Eltheto in de Javastraat in de Amsterdamse Indische Buurt. Hier worden allerlei activiteiten voor buurtbewoners georganiseerd, zoals koffieochtenden, spelletjesavonden en buurtmaaltijden. Buurtbewoner Carolien Sikma en Jerrit Vellenga, diaconaal opbouwwerker van de Elthetokerk, zijn vaste deelnemers van de samenleesgroep in de Indische Buurt. Hoe ervaren zij het samenlezen?

Lucht en diepte
Voor Carolien is dit de kern van samenlezen: “Als je met andere mensen koffie drinkt, dan gaat het altijd over koetjes en kalfjes en begin je niet zomaar over heel grote onderwerpen. Maar als je samen een tekst leest, dan kan je het veel gemakkelijker over dingen hebben die meer de diepte in gaan. De tekst helpt dus om een beter gesprek met elkaar te voeren. Dat is meer betekenisvol. Je hebt dan meer contact met elkaar.”
Jerrit: “Door de wisselwerking tussen de tekst, het voorlezen en het praten over de tekst ontstaat iets nieuws, iets wat lucht geeft. Een uurtje samenlezen is een prettige manier om de dag mee te beginnen.”

Woorden aan gevoel
Jerrit noemt het ‘heel knap hoe de Culturele Apotheek die mooie gedichten, korte verhalen en precies de goede passages uit romans weet te vinden’. “Wat ik merk is dat ik aan de hand van die teksten woorden krijg aangereikt voor dingen die ik denk of voel, maar waar ik nog geen woorden voor gevonden had.” Carolien vindt het ook interessant om te horen hoe andere mensen een tekst interpreteren. “Soms komen anderen met iets waar ik nooit aan gedacht had. Dat is soms heel verrijkend en geeft je een andere kijk op dingen.”

Literatuur tot leven
Samenlezen is voor Carolien een mooie vorm om literatuur te lezen. “Als ik alleen ben, dan lees ik detectives en eigenlijk geen literatuur. Als je ze in je eentje leest zijn romans snel erg abstract, maar als je samen in een groep leest komt literatuur juist tot leven. Omdat je elkaar voorleest en omdat je erover praat.” Jerrit heeft tijdens het samenlezen de kracht van poëzie ontdekt: “Ik ben altijd al een liefhebber van korte verhalen geweest. Door de samenleesgroep heb ik ontdekt dat ik ook van poëzie houd. Gedichten die we samen lezen heb ik soms ook aan andere mensen laten lezen en een enkele keer zelfs voorgedragen, zoals het gedicht Voor wie ik liefheb wil ik heten van Neeltje Maria Min. Dat raakte mij heel sterk.”

Veilige omgeving
Fijn aan de samenleesgroepen vindt Carolien tot slot de respectvolle setting. “De gespreksleider zegt heel duidelijk in het begin dat alles binnen de groep blijft, dat je alles moet kunnen zeggen en dat er geen goede of foute interpretaties zijn. Daardoor is de samenleesgroep een heel veilige situatie en dat is erg prettig.”

Interview en tekst: Joost Zonneveld