Last van contactarmoede?

Last van contactarmoede? Ga op pad met De vrouw met de sleutel

Maanden duurde het, de dringende oproep om vooral binnen te blijven (behalve als we in de zorg werkten of vakkenvulden).  Als we dan toch naar buiten moesten voor een boodschap – of vooruit: een frisse neus – dienden we dat vooral in ons eentje te doen. Handen in de zakken, knikje van een afstand, meer niet. En al mogen we inmiddels voorzichtig meer, dan nog is het gebod: afstand houden. Van iedereen. Van de bouwmarktmedewerker en de buurman, van mompelende zwervers en je moeder, van de avondwinkelbediende en je allerbeste vriend. Zelfs van je geliefde EN je kat als je verkouden bent. Digitaal mogen we ons helemaal onpasselijk communiceren, maar in de fysieke wereld is contact uit den boze.

Gaat dat jou ook niet in de kouwe kleren zitten? Betrap je jezelf ook steeds vaker op het verlangen dichter bij anderen te komen? Mis je de stevige omhelzing als je een dierbare ontmoet? Wil je wel weer eens zó dichtbij een onbekende komen dat je zijn geur ruikt? Weer zomaar eens bij iemand binnenlopen en verrast worden door de sfeer die zo anders is dan bij jou thuis, in plaats van elkaar ergens buiten op een neutraal bankje te treffen?

Nog even geduld moeten we betrachten. Hoe lang ‘even’ duurt, weten we niet. Maar er komt een dag….. Om de tijd tot die dag te overbruggen, biedt De vrouw met de sleutel van Vonne van der Meer wellicht uitkomst. De vrouw met de sleutel mag namelijk zomaar bij allerlei mensen naar binnen, op de rand van het bed gaan zitten, van dichtbij kijken hoe iemand zich voelt en dan een passend verhaal voor het slapengaan voorlezen. Wij willen met haar mee! Sleutel in het slot, binnenstappen, de geur van een niet zelf genuttigd avondeten opsnuiven, op de slaapkamerdeur kloppen, hoofd om de hoek steken en dan ook gewoon naar iemand toelopen, even onze hand op diens arm leggen. En ons dan naast diegene op het bed nestelen en meeluisteren naar het verhaal dat de vrouw met de sleutel voor ons in petto heeft. Mmm, een boek als een arm om je schouder…


Heb je een pesthekel aan De Pest?

Heb je een pesthekel aan De Pest? Lees eens wat anders!

Al weken staat De Pest van Camus op nummer 1 in de boeken top 10. Wil jij ook best een literaire blik op de situatie waarin we zitten, maar heb je tijdens je middelbare school een trauma opgelopen toen je deze pil IN HET FRANS moest lezen? Ben je het gedweep met deze klassieker waar iedereen opeens de mond van vol heeft helemaal zat en denk je ‘mijn hemel, we leven in de 21ste eeuw, er zijn toch recent ook nog wel relevante boeken geschreven’? En ‘duh, de pest werd niet eens veroorzaakt door een virus maar door een bacterie.’ Lees je uit principe geen werk van witte mannen meer? Of lees je sowieso niet graag wat iedereen al leest - zoals de aanraders van DWDD en dus deze top-10 - maar speur je altijd iedere boekhandel af op zoek naar nog onontdekte pareltjes? Dan hebben wij wel wat suggesties.

Want het blijft natuurlijk fijn om vanuit de literatuur te kunnen reflecteren op wat ons overkomt. Op de gevoelens die het oproept als er een virus vrij rondwaart in onze samenleving. Op menselijke reacties als je gedwongen in isolatie zit, of juist opgescheept zit met huisgenoten die je normaal maar een paar momenten per dag ziet. Zeker nu we net hebben gehoord dat dit nog wel een tijdje gaat duren. En voor dat soort reflecties blijkt het helemaal niet nodig te zijn dat een boek nu precies over zo’n virus (of dus eigenlijk een bacterie 😉) gaat.

Wij tippen:

Foon – Marente de Moor
Heerlijk meeslepend is deze sprookjesachtige vertelling over een echtpaar, Lev en Nadja, op leeftijd ergens diep in een Russisch bos. Ooit runden ze er een succesvol wetenschappelijk onderzoeksinstituut. Nu zijn ze door iedereen verlaten en is het lab overwoekerd. Alleen hun zoon komt af en toe langs. En een geheimzinnige treinconducteur, die is er ook, toch? En dan is er nog het onverklaarbare geluid dat ze soms horen. Lev verliest langzaam zijn geheugen, terwijl Nadja haar eigen wereld construeert. Als je leeft in totale isolatie en alles wat er was voorbij is, is dat misschien wel je redding.

Alles wat er was – Hannah Bervoets
In dit boek van Bervoets hebben de acht hoofdpersonen juist geen idee wat hen overkomt. Op een heel gewone zondagochtend komen ze bij elkaar in een schoolgebouw. Ze zijn er om een opname te maken voor een televisieprogramma. Maar dan komt de klap. En daarna het nieuws dat ze in de school moeten blijven met de ramen en deuren dicht. In het begin denken ze dat dat voor even is, maar langzaam wordt duidelijk dat deze periode van gedwongen quarantaine wel eens heel lang zou kunnen duren. Iedereen reageert daar anders op. Samen leven blijkt nog niet zo gemakkelijk als er geen uitzicht is op verlossing….

Het licht – Torgny Lindgren
Je kunt ook kiezen voor deze huiveringwekkende roman over het afgelegen dorp Kadis waar – na de komst van een konijn - een epidemie uitbreekt. Slechts zes dorpsbewoners overleven de ziekte en dan begint de ellende pas echt. Want hoe moeten de bezittingen van de talloze doden verdeeld worden? De chaos die ontstaat lijkt de natuurlijke orde en alle wetten en vanzelfsprekendheden verkeren in volstrekte willekeur. En ondertussen worden de konijnen steeds talrijker. Eigenlijk een allegorie over de menselijke samenleving en de vraag of beschaving wel bestaat. Een flinke pil maar prachtig geschreven, met heldere zinnen.


Last van corona-somberte?

Last van corona-somberte? Sprokkel genoegens met Bertold Brecht.

Eerst was het allemaal nieuw. Een kwestie van hup de schouders eronder. Even het gewone leven on hold, moest kunnen, en het was voor iedereen in niet-vitale beroepen ook wel interessant en goed om eens pas op de plaats te maken. We lachten om grappige thuisisolatiefilmpjes. We belden en appten meer dan normaal met onze familie. We leerden het nieuwe woord ‘zorrel’ – een borrel via videoconferentie-app Zoom – en schreven voor het eerst in lange tijd weer eens een brief. We duwden de paniek die af en toe opvlamde weg met een stevig rondje ‘frisse neus’ en kochten online een lekker potje handcrème om onze stukgewassen handen te verwennen. Kortom, we redden ons best.

Maar toen werd duidelijk dat het allemaal nog wel een heel stuk langer ging duren. Toen werd de dagelijkse bekendmaking van het aantal doden, besmetgeraakten en ic-opnames datgeen wat ons leven ritme gaf.  Toen zakte de moed ons wel echt in de schoenen, zo af en toe. Werd dit ons nieuwe normaal: thuiszitten, afstand houden, haperende videogesprekken voeren?

Heb jij ook af en toe moeite de moed erin te houden nu ons leven gedicteerd wordt door ziektecijfers en meetlinten? Blaast de corona-somberte je af en toe pardoes van je sokken? Zingen helpt, zoals Maria uit de Sound of Music ons al leerde met haar ‘favorite things’. Of het lezen en herlezen van Bertold Brechts gedicht ‘Genoegens’. Probeer deze instant bibliotherapie meteen maar eens uit:

Genoegens
De eerste blik uit het raam ‘s ochtends
Het teruggevonden oude boek
Geestdriftige gezichten
Sneeuw, het wisselen der seizoenen
De krant
De hond
De dialectiek
Douchen, zwemmen
Oude muziek
Makkelijke schoenen
Begrijpen
Nieuwe muziek
Schrijven, planten
Reizen
Zingen
Vriendelijk zijn

(Uit: Mijn Duitsland, Atlas Contact 2010 – vertaling Geert van Istendael)

 

Geeft meteen al wat opborrelend geluksgevoel, niet? Ter versterking van de werkzaamheid kun je ze zelf misschien ook eens bij elkaar rapen in je hoofd: de dingen die jou blij maken. Je zult zien dat het gros daarvan ook nu nog binnen handbereik is, en zo niet, dan geeft het eraan denken wellicht toch een stootje genot.

Voor wie een nog hogere dosis medicijn nodig heeft, maakten we er ook nog een plezieropwekkend schrijfopdrachtje bij.

Schrijfoefening rond Genoegens van Bertold Brecht


Last van het vele binnenblijven?

Last van het vele binnenblijven?

Ben je het vele binnen zitten al moe nu je alleen nog een frisse neus mag halen? Betrap je jezelf er steeds vaker op dat je ogen afdwalen van je thuiswerk-beeldscherm naar de wereld buiten je raam? Word je je – zeker met de lente in aantocht – opeens bewust hoe je de aanraking van de zon op je gezicht, de geur van vers gemaaid gras, het geluid van spreeuwen mist? Droom je van dingen waarvan je niet eens wist dat je ervan hield: lange wandelingen door het bos, languit liggen in het park, een paardrijtocht over het strand? Hou nog even vol door het lezen van Nachtschrijver van Jannie Regnerus.

 

In Nachtschrijver ‘zie’ je de wereld door de ogen van de blinde schrijver Blindman. Al zijn hele leven ontdekt hij alles wat er om hem heen is en gebeurt op de tast. En juist daardoor kijkt en beleeft hij de dingen des te intenser. En wij kunnen met hem meekijken én meevoelen. Want Regnerus weet vooral de zintuigelijke ervaringen van Blindman prachtig en tot in detail te verwoorden.

Inspiratiebron voor het boek is de Friese dichter Tsjêbbe Hettinga. Hannah, de hoofdpersoon uit het boek, hoort hem zijn gedichten voordragen en is zo onder de indruk dat ze besluit om de blinde dichter op te zoeken. Als blijkt dat de vaste leidster van Blindman overleden is, biedt ze haar eigen schouders aan. Samen met Blindman gaat ze op ontdekkingstocht.

Regnerus was gefascineerd door Hettinga die als geen ander de natuur, dieren, het buitenleven in zijn gedichten kon beschrijven zonder ze ooit gezien te hebben. Ze doet in deze bijzondere ode aan hem zeker niet voor hem onder.

 

Een fragment:
'Zoals de meeste boerenkinderen bezit Blindman een groter dan gemiddeld reservoir aan zintuiglijke herinneringen en besef van vergankelijkheid. De dieren op de boerderij maken hem vertrouwd met de cyclus van leven en dood. Hij kent de vanillegeur van een pasgeboren kalf. De tot kokhalzen brengende stank van een dode koe die, halfslachtig toegedekt onder landbouwplastic, op de kadaverauto wacht. Hij kent het gonzende doodslied van bromvliegen die haar roze koeienneusgaten in en uit gaan. Op en rond de boerderij is er voor een kinderhand veel om aan te raken. Er zijn dierenlijven om te strelen, de tot vilt verklitte vachten in de wintermaanden, een lauw kippenei in elke hand. Als kind deelt Blindman een zwijgende kameraadschap met een paard dat met zijn fluwelen bovenlip voorzichtig 'happend' over handpalmen en kruin gaat. Hij heeft zijn eigen weerspiegeling kunnen zien in een omfloerst paardenoog, een bruine poel omzoomd met een rietkraag van wimpers. Zo'n paardenoog lijkt meer op een binnenwereld dan op de buitenwereld gericht, altijd in gedachten verzonken.'

 

Aanvullende medicatie: eenmaal daags een gedicht van Tsjêbbe Hettinga
Grote kans dat je na het lezen van Nachtschrijver je leeskuur nog wat wilt verlengen door ook de gedichten van Hettinga te lezen. Dat kan in het Fries maar ook in Nederlandse vertaling. Eenmaal daags een gedicht van Hettinga innemen, zal je zeker goed doen zolang je maar mondjesmaat naar buiten kunt.

Hettinga droeg zijn gedichten op een geweldige manier voor, vanwege zijn blindheid deed hij dat uit zijn hoofd. Kijk bijvoorbeeld hier https://www.youtube.com/watch?v=uoa99gPhc6w

 

 

Jannie Regnerus, Nachtschrijver

Atlas Contact, 2017


Last van quarantaine-onrust? Neem een dikke pil!

 Last van quaraintaine-onrust? Neem een dikke pil!

Het gewone leven kwam vorige week plotseling tot een screeching halt. Bijeenkomsten werden afgezegd, leuke uitjes met vrienden moesten gecancelled en ook door minder leuke afspraken zoals die met de tandarts ging inmiddels een streep. En hoezeer de Corona-dreiging ons allen ook angst aanjaagt: dat stilvallen van de mallemolen van het dagelijks leven gaf sommigen van ons ook even een gevoel van bevrijding. We zouden opeens zeeën van tijd krijgen. Zo’n gedwongen pas op de plaats: het had stiekem ook wel iets zeer aanlokkelijks.

Blijkt bij jou de realiteit een week later ook weerbarstiger en heeft de onrust je nog altijd in de greep? Hobbel je ook van journaal naar nieuwsapp, van handzeepjacht naar deurklinkschoonmaakklusje? Tijd om in te grijpen en jezelf – met gewassen handen – in het nekvel te vatten. Dit is ECHT de tijd om eens een van die dikke pillen tot je te nemen waar je normaliter, rennend van afspraak naar etentje naar voorstelling naar familieverjaardag, maar nooit toe kwam. Ja, wij zagen leestips als De Pest van Camus ook al langskomen. Absoluut een aanrader, maar mocht je graag op iets anders dan dreigende ziekte de focus willen richten, dan zijn dikke pillen volgens ons nu de aangewezen boekentherapie. En omdat je nog wel even veel inhuizig zult zijn, ga je ze dit keer gegarandeerd uitkrijgen.

 

Onze eerste boekenpillenleestip is Max, Mischa en het Tet-offensief van de Noor Johan Harstad. Deze baksteen is 1229 pagina’s dik. Dat lijkt onverteerbaar veel, maar eenmaal begonnen zul je snel merken dat het er ook gerust 2000 hadden mogen zijn. Je emigreert met de jonge puber Max mee naar Amerika, waar hij als jongen uit een langzaam uiteenvallend communistisch gezin moeite heeft om te aarden. Pas na een ontvlammende liefde met kunstenares Mischa en hun kennismaking met Vietnam-veteraan Owen krijgt Max grond onder de voeten, terwijl tegelijkertijd het besef gaat dagen dat gevoelens van ontheemding werkelijk niemand vreemd zijn. Dit boek verrast, ontroert, inspireert. Het geeft je om de paar bladzijden een ‘ja ja ja!’-gevoel. Het is licht en overweldigend tegelijk. Het doet je teruggaan naar je eigen groot-worden-worstelingen. Laat je slikken over vervlogen dromen en vriendschappen. Laat je hopen dat het goedkomt. En het fijne is: het is ook via onlinebibliotheek.nl als e-boek te leen!

Bijwerkingen: Misschien maakt lezing van deze pil dat je Apocalypse Now (weer) wilt gaan kijken. Maar lees eerst dit boek uit.

 

Nog zo’n kloek boek, dat voor de betere hanteerbaarheid als trilogie is uitgebracht: 1q84 (ichi-kew-hachi-yon) van de Japanse schrijver Haruki Murakami. Murakami is een meester in het scheppen van parallelle werelden en alternatieve realiteiten die overtuigen en meeslepen. We maken eerst kennis met hoofdpersoon Aomame, sportlerares en huurmoordenaar, die midden op de snelweg een taxi uitstapt, een brandtrap naar beneden neemt en terechtkomt in een wereld waar alles net anders is.  Haar verhaal wordt afgewisseld met dat van de dertiger Tengo, wiskundeleraar met schrijfambities. De trilogie is de loeispannende vertelling van hun zoektocht naar elkaar in een miljoenenstad waar niets is wat het lijkt. En ondertussen komt heel het hedendaagse leven voorbij: liefde, dood, familie, geweld, religie, digitalisering. Een ideaal boek om in te vluchten en al het Corona-nieuws een kleine 1300 pagina’s lang achter je te laten. Om daarna met hernieuwde moed weer de stap terug in de realiteit te zetten.

 Bijwerkingen: deze literaire pil heeft een sterk hallucinerende werking. Deze is echter niet schadelijk.

 

Max, Mischa en het Tet-offensief - Johan Harstad

Vertaling Edith Koenders & Paula Stevens

Podium, 2018

1229 pagina’s

 

1q84 - Haruki Murakami

Vertaling Jacques Westerhoven

Atlas Contact, 2015

1296 pagina’s

 

 


Last van corona-angst?

Last van corona-angst? Lees 'Waar men bang voor is' van Maria Barnas

Houd je angstvallig bij of het corona-virus al bij jou in de buurt is gesignaleerd? Doe je ieder uur een rondje nieuwsapps om de laatste ontwikkelingen rondom deze onbekende ziekmaker op de voet te volgen? Heb je toch snel dat laatste setje mondkapjes bij de drogist gekocht, ook al raden de deskundologen het gebruik ervan af? Kocht je al desinfecterende handgel en een noodvoorraadje bruine bonen? Dan heb je weliswaar niet het virus opgelopen – nog niet althans - maar al wel last van corona-angst. Arme jij!

Lees in dat geval ter verlichting snel het gedicht ‘Waar men bang voor is’ van Maria Barnas. Dat bevat zóveel dingen om bang voor te zijn dat je angst voor het corona-virus vast als sneeuw voor de zon verdwijnt. Voor een paar uur zeker, maar misschien ook wel een stuk langer, afhankelijk van de mate waarin de corona-angst al door je afweersysteem heen wist te dringen.

Bijsluiter: Eenmaal daags innemen zolang het virus rondwaart, bij voorkeur in de ochtend. Ook geschikt voor inname bij een acute angstaanval.

Waar men bang voor is – Maria Barnas

Baden, mijten, jeuk, zuurheid, alarmsystemen, open plekken,
hoogten, van een (geringe) hoogte springen, vaagheid,
lucht, tocht en wind in het algemeen, braken, krankzinnigheid.
Pijn, pleinen, wilde spinazie, straten, naalden, katten en dieren
die op katten lijken, nierziekte, kippen, knoflook, meningen,
het uiten van meningen of het ontvangen van lof, stof, staan.

Lopen, autorijden, met de auto een kruising schuin oversteken,
tolwegen, vergeten, schrammen, omhoogkijken, lucht inslikken,
stikken, Engeland, Engelsen, de Engelse cultuur, bloemen.
Razernij of woedend worden, onbeweeglijkheid van een gewricht,
de maatschappij, overstromingen, alleen of alleenstaand blijven,
oneindigheid, aanrakingen, bijen, mensen met amputaties, amputaties.

Plakkerig eten, spinnen, cijfers, vuur, flauwvallen, onweer, bliksem,
sterren, het heelal, asymmetrie, ataxie, wanorde, rommel, ruïnes,
atoomexplosies, falen, fluiten, goud, noorderlicht, de eigen taal.
Eenzaamheid, zichzelf, het eigen spiegelbeeld, vliegen (in vliegtuigen),
kogels en raketten, bolsjewieken, zwaartekracht, vallen, diepten,
onpeilbaar water, diepe gangen, dicht bij hoge gebouwen staan.

Kikkers, salamanders, boeken, planten, eigen biseksualiteit
of die van anderen, mooie vrouwen, vrouwen, zich emotioneel binden
aan een ander persoon, slijm, spoken of de boeman, padden.
Lichaamsgeuren, lelijkheid, lelijk zijn, kanker, zwermen,
hartaandoeningen, het hart in het algemeen, vlees of het eten van vlees,
belachelijk worden gemaakt, nieuwe geneesmiddelen, kometen.

Nieuwe ideeën, vrolijkheid, sneeuw, aangeraakt worden, moslims,
de islam, de islamitische cultuur, haar, chemicaliën of het werken
met chemicaliën, tijd, klokken, voedsel, kleine of gesloten ruimten.
Stelen, steken en gestoken worden, bedden of naar bed gaan,
begraafplaatsen, seksueel misbruik, het maken van keuzen,
vertraagde, verstopte of moeizame stoelgang, ontlasting in het algemeen.
[…]

Lees of beluister het hele gedicht hier: https://www.poetryinternational.org/pi/poem/23957/auto/0/0/Maria-Barnas/Waar-men-bang-voor-is/nl/tile

Maria Barnas
Jaja, de oerknal
De Arbeiderspers, 2013


Last van sleur of vervlogen dromen?

Last van sleur of vervlogen dromen?

Begon je dit jaar ook vol goede voornemens en wilde plannen, maar heb je al geen idee meer waarover die ook alweer gingen? Komen de berichten over het coronavirus je inmiddels volledig de strot uit? Net als die over Trump? Over de Brexit? Over het zoveelste weeralarm? De schadelijkheid van alcohol? Rentestanden? Inflatiecorrectiewaarden? Hoogste tijd dan om weer eens ver weg te dromen en nieuwe ideeën en inspiratie op te doen. Verruim je geest met poëzie! Zeker tijdens deze poëzieweek.

Laat je bijvoorbeeld verrassen door K. Schippers’ speelse observaties van het alledaagse in de bundel Fijn dat u luistert. Zijn spel met taal en ook met vorm maakt je ontvankelijk om op een hele nieuwe manier naar dozen, kasten of het getal vier te kijken. Of kijk juist je angsten eens diep in de ogen met de gedichten uit Jaja, de oerknal van Maria Barnas. Vooral de vier pagina’s lange opsomming ‘Waar men bang voor is’ helpt enorm als je denkt als enige een fobie te hebben. Ook een aanrader is Een steen opengevouwen van Alexis De Roode, vol gedichten over de weinig poëtische omgeving van het kantoorgebouw. Confronterend én relativerend voor wie zich daarin het grootste deel van het jaar bevindt (en die daarna gauw even op adem kan komen met De Roodes eerdere bundel Gratis tijd voor iedereen). Luister je liever? Dan is De Poëziepodcast iets voor je.

Welke poëtische weg je ook bewandelt: je zult merken dat een kleine dagelijkse dosis met aandacht ingenomen poëzie voldoende is om uw blik op de wereld te veranderen. Hopelijk voel je je dan snel weer zoals de mensen uit het gedicht 'Logistieke problemen' van Ester Naomi Perquin, die op een doodgewone woensdag per vergissing een doos met daarin hun toekomst ontvangen, en durf je weer te doen zoals zij:

Maar wij stapten voorzichtig de doos in en zagen
dat we mooier dan ooit vergeten zouden wat we
dachten dat ons te wachten stond.

Ps. Lees het hele gedicht 'Logistieke problemen' van Ester Naomi Perquin hier

Pps. Smaakt het naar meer? Ellen Deckwitz laat in Olijven moet je leren lezen zien hoe je nog meer uit gedichten kunt halen. En ook de website www.hallogedicht.nl is een aanrader.


Twintigtwintig

TWINTIGtWINTIG

Begin van een nieuw jaar! Twintigtwintig! Klinkt supercool en alsof je helemaal bij de tijd bent, niet? Niks niet eerst dat ‘tweeduizend’, al die loden geschiedenis die je dan meetorst. Nee, gewoon lekker kek ‘twintigtwintig’. En als je je helemaal een beetje goed voor wilt doen, laat je in alle toonaarden blijken dat je trappelend van ongeduld dat nieuwe jaar in gaat duiken. Of het nou met of zonder ‘Ik pas’-voornemens is: enthousiast zul je klinken.

Maar soms is niets minder waar, niet? Het is gewoon nog steeds de donkerste tijd van het jaar, dus ergens diep in je lonkt de winterslaapgedachte. Wil je de dekens nog wel een tijdje over je hoofd heen trekken. Ontsnappen aan de harde werkelijkheid die je weer op staat te wachten na de met glitter en gloed overladen binnenhuiselijkheid van de kerstperiode.

Nog even geen to-do-lijstje met meer dan 5 klussen.
Geen ‘hoe zit jij eigenlijk op 19 mei of anders misschien 13 juni?’-vragen.
Geen nieuwe tenenkrommende tweet van Trump.
Geen Elfstedenkoorts wanneer het kwik onder de 5 graden Celsius daalt.
Geen boeren op trekkers die brand schreeuwen terwijl ze zelf het vuurtje nog eens lekker aanwakkeren én in de verte de zeespiegel al stijgt en we juist natte voeten moeten vrezen.

Kortom: ook last van vluchtfantasieën? Snakkend naar nog ‘even helemaal verdwijnen in een lekker boek’? Vooral doen! Wij van de Culturele Apotheek schrijven met alle liefde van die ontsnappingspillen voor. Maar we geloven ook in Julian Barnes als die schrijft: “Als je een geweldig boek leest, ontsnap je niet aan het leven, maar duik je er juist in.” Zo’n geweldig boek laat je juist ten diepste het leven voelen, daar diep onder de dekens. Het doet een beetje zeer, misschien, maar dat geeft dan niet. Zo’n boek.

Zo’n boek is bijvoorbeeld Het lied van de tijd van Julia Blackburn. Het laat je letterlijk duiken, de Noordzee in, naar het verzonken land dat daar op de bodem ligt, tussen het huidige Engeland en Nederland in. Doggerland heet het. Ooit, wel honderdduizenden jaren terug, leefden hier mensen en dieren, zo blijkt uit de pijlpuntjes die Blackburn bij haar strandwandelingen vindt. Uit oeroude sedimentlagen met sporen van mammoeten, blootgelegd door afkalvende kliffen. Uit tere voetafdrukken van vele duizenden jaren terug die een getijdenverandering opeens naar het aardoppervlak terugduwt. Blackburn doolt en graaft en speurt, en je vraagt je een tijdje af waarom, tot je snapt dat het haar troost. Dat je bang kunt zijn voor de toekomst, voor een vloedgolf nu het poolijs smelt, een nieuwe ijstijd wellicht. Maar dat je ook kunt omzien en bedenken: het water gaat al zo oneindig lang op en neer. Waar ooit land was is nu iets anders. Waar nu zee is komt ooit wel weer land. Wat is wordt altijd wat was. En dan ontstaat er ook weer iets nieuws. Zoiets.

Op een mooie duik in het nieuwe jaar!
Marije & Akke


Slapeloze nachten?

SLAPELOZE NACHTEN? LAAT je MEEVOEREN DOOR HARUKI MURAKAMI

Lijd je wel eens aan slapeloosheid? En dan bedoelen we niet dat je door stress of zorgen, of teveel drank wel eens een nacht niet goed slaapt. Nee, we bedoelen de slapeloosheid die veroorzaakt wordt door de aantrekkingskracht van de nacht, of de rust van de slapende wereld. Die langdurige slapeloosheid die verslavend werkt, omdat de gemoedstoestand waarin je dan terecht komt ook een prettige roes blijkt.

Ben je zo’n nachtelijke danser of denker? Dan raden we je aan om de eerstvolgende nacht dat je weer de slaap niet kunt vatten, een flinke kop sterke koffie te zetten en het boek Slaap van de populaire Japanse schrijver Haruki Murakami tot je te nemen.

Het is het verhaal van een jonge vrouw die al zeventien nachten niet heeft geslapen. Toch is ze niet moe. Dat verbaast haar eerst: dat ze volledig normaal kan functioneren zonder slaap. Maar na een tijdje accepteert ze de nieuwe situatie en doet er haar voordeel mee. Want het stelt haar in staat om  - als iedereen naar bed is - een heel ander leven te leiden dan overdag. In de nacht kan ze bijvoorbeeld eindelijk eens in alle rust een boek lezen. En ze gaat op pad: rondjes rijden met de auto, ergens een kop koffie drinken. Steeds vaker zoekt ze onherbergzame plekken in de stad op, totdat het gierend uit de hand loopt…

In Murakami’s boek is slapeloosheid zo op het eerste gezicht geen probleem, maar een uitlaatklep om te ontsnappen aan de sleur van het huisvrouwenbestaan van overdag. Terwijl elke dag hetzelfde patroon kent, biedt iedere nacht een nieuw avontuur. En dat avontuur verandert uiteindelijk ook het leven overdag. Dat maakt het boek tegelijkertijd verontrustend. Slaapt de vrouw echt nachtenlang niet? Is ze langzaam gek aan het worden? En zo ja, komt dat dan doordat ze niet slaapt, of door de sleur?

Slaap zal je niet van je slapeloosheid afhelpen. Maar het biedt herkenning, reflectie en gewoon een spannend verhaal om de nacht door te komen. Met minder dan 100 pagina’s is het perfect leesvoer voor een doorwaakte nacht, eventueel twee keer in te nemen.

En als je dan de hallucinerende illustraties in deze uitgave van het boek eens goed in je opneemt, kan het zijn dat je tegen de ochtend voldaan wegdroomt bij de mogelijkheden die de nacht te bieden heeft en wie weet misschien zelfs in slaap valt.

Slaap - Haruki Murakami
Atlas-Contact, 2011

 


Last van het gebrek aan nuance?

LAST VAN HET GEBREK AAN NUANCE?

Lijd je ook onder het zwart-witdenken dat de meeste maatschappelijke discussies - of het nu over het klimaat, migratie of genderneutraal speelgoed gaat - inmiddels danig beheerst? Onder de ééndimensionaliteit die het politieke debat zo hevig teistert? En krijg je ook zo’n buikpijn van de grote woorden en de snelle oneliners die alleen maar bedoeld zijn om te scoren? Heb je ook zo’n behoefte aan nuance, aan een beetje eruditie, aan ruimte voor meerduidigheid, zonder je daarbij meteen te hoeven begeven in a-politieke sferen waarin alleen de eigen zielenroerselen ertoe doen?

Misschien is het dan tijd voor het lezen van Moussa of de dood van een Arabier, van de Algerijnse schrijver Kamel Daoud. Of beter nog: lees eerst de klassieker De vreemdeling van Albert Camus (nog eens, of eindelijk dan toch) en daarna Daouds boek.

In zijn zinderende debuutroman wekt Daoud namelijk de anonieme Arabier tot leven die in De vreemdeling op het strand wordt doodgeschoten. De ‘naamloze die niet eens de tijd kreeg om een voornaam te dragen’ krijgt van Daoud een naam, Moussa. Sterker nog: hij krijgt een denkbeeldig broertje, Haroen, die aandacht opeist voor de dubbele moord die op zijn grote broer werd gepleegd. Hij werd immers niet alleen gedood in een boek, maar ook nog eens achteloos aan de kant geschoven door de auteur daarvan, Camus, die alleen maar oog heeft voor de moordenaar en zijn problemen. Terwijl de dood van zijn broer Haroens leven sinds zijn zevende geheel heeft bepaald.
Moussa is een ingenieuze hervertelling van een westerse klassieker. Een boek dat gemakkelijke waarheden op z’n kop zet en je als lezer de vele lagen van een verhaal laat zien. Goed voor wie wel wat complexiteit kan gebruiken in deze simplistische tijden (wat iets anders is dan moeilijk leesvoer, want dit boek leest als een trein).
Extra waardevol is dat het dit boek ook nog eens raakt aan de actuele politieke vraag wie treurt om welk verlies. Daoud vraagt zich af hoe het kon gebeuren dat hele generaties lezers een man die stierf op een ver Noord-Afrikaans strand eenvoudigweg wisten te negeren. Die vraag is met de vele doden die er inmiddels aanspoelen op Noord-Afrikaanse en Zuid-Europese stranden, prangender dan ooit.