Zelfzorgkuur: in 4 weken van je social media-moeheid af

Word je het ook wel eens zat: dagelijks snelle, korte en vooral ´leuke´ berichten de wereld in moeten sturen om je volgers te pleasen? Heb je er behoefte aan je concentratieboog weer wat te verlengen? Of wil je je alvast voorbereiden op je vakantie in de middle of nowhere, zonder internetaansluiting of wifi-netwerk? Deze zelfzorgkuur helpt je om in vier weken je gebruik van sociale media af te bouwen. Zonder noemenswaardige afkickverschijnselen.

Week 1: Schaf een bundel met Zeer Korte Verhalen (ZKV’s) van A.L. Snijders aan, bijvoorbeeld Bordeaux met ijs (200 ZKV´s) of Vijf bijlen (335 ZKV´s), en houd deze onder handbereik. Zodra je op het punt staat om je Facebook-, Hyves- of Twitterpagina te bezoeken, pak dan deze bundel en lees eerst een ZKV. Je zult zien: in de loop van de week neemt je neiging om gebruik te maken van sociale media langzaam af. Grote kans dat je aan het eind van de week vaker een ZKV leest dan dat je berichten post.

Week 2: Vervolgens lees je het boek Haas van de Finse schrijver Arto Paasilinna. Kies hiervoor dagelijks een moment waarop je gemakkelijk 20 tot 30 minuten kunt doorlezen, bij voorkeur steeds hetzelfde tijdstip. Haas gaat over de avonturen van een journalist die – nadat hij per ongeluk een haas heeft aangereden – besluit om niet meer terug te keren naar zijn werk en vrouw. Hij gaat op reis, bindt de strijd aan met de Finse natuur en komt onderweg allerlei rare snuiters tegen. Haas reist met hem mee. Een nieuw leven beginnen blijkt helemaal niet zo moeilijk te zijn.

Week 3: Daarna is het tijd voor wat reflectie op het gebruik van sociale media: waarom is het zo verslavend? En hoe nuttig, leuk, handig, et cetera is het nu echt? Verschillende mensen schreven artikelen over waarom zij Facebook gedag zeiden. Je kunt ze vinden op internet. Zo reflecteerde Stine Jensen in  Trouw op haar ongemakkelijkheid met de vervagende grenzen tussen privé en publiek in ´McFacebook´. Zadie Smith schreef eerder in The New York Review of Books over de wel erg simpele mogelijkheden die sociale media mensen bieden om zichzelf te presenteren en de oppervlakkigheid waar dat toe leidt. Wij verdienen beter. Geïnspireerd geraakt? Lees dan ook Nee, je bent geen gadget, een manifest van voormalig internet-goeroe Jaron Lanier. Lanier ageert tegen de eenvormigheid waarmee de grote bedrijven achter sociale netwerksites als Facebook en Twitter alle creativiteit en individualiteit doodslaan. Al leven de meeste mensen volgens Lanier in de illusie van het tegendeel.

Week 4 (en verder): In de laatste fase van deze kuur is het tijd voor het echte werk: een kloek boek dat je meeneemt naar een andere wereld. Wij raden Agaat van de Zuid-Afrikaanse schrijfster Marlene van Niekerk aan. Het is het verhaal van een blanke boerenvrouw, Milla, die op sterven ligt. Voor haar verzorging is ze volledig afhankelijk van haar zwarte bediende Agaat. Het broeit en wrikt tussen beide vrouwen, en via oude dagboekfragmenten van Milla kom je er langzaam achter wat er zich in vele decennia tussen hen heeft afgespeeld. Het boek geeft je een pijnlijk inkijkje in het leven in Zuid-Afrika tijdens de Apartheid, maar is veel meer dan dat. Door haar schets van de dynamiek en de machtsverhouding tussen Milla en Agaat weet Van Niekerk duidelijk te maken hoe diepgaand de invloed van de rassenverhoudingen op de persoonlijke levens van zowel blanke als zwarte Zuid-Afrikanen is. Het is ook heel spannend qua stijl: niet beschrijvend en verhalend, maar voortdenderend in een soort monologue intérieur van de oude vrouw, afgewisseld met dagboekepisodes. En het biedt een diepgang die je in de sociale media niet gauw zult tegenkomen! In het begin even stevig doorlezen, daarna dagelijks in zo groot mogelijke porties innemen.


Literatuur helpt je het leven te begrijpen

HuffPhilip Huff schreef Het verdriet van anderen, een prachtige reflectie op het belang van het lezen van literatuur aan de hand van de boeken die hem hielpen toen hij met een ernstige hartkwaal in het ziekenhuis lag. Over de troost die Mrs. Dalloway biedt, de inzichten uit een boek als Into the Wild en hoe bijvoorbeeld The Bell Jar je begrip voor anderen vergroot. Het is ook een pleidooi voor geconcentreerd lezen: dieplezen noemt Huff het. Het VPRO-radioprogramma 'Nooit meer slapen' interviewde hem er over: http://www.vpro.nl/speel.RBX_VPRO_2398131.html


Boekenweek 2016: Lees 'Briefroman' van Juli Zeh

Boekenweek2016De boekenweek 2016 staat in het teken van Duitse literatuur. Ons favoriete Duitse boek op het moment is Briefroman. Over schrijven, literatuur en schrijverschap van de jonge Duitse schrijfster Juli Zeh. Aan de hand van brieven aan de Universiteit van Frankfurt, aan haar man en aan anderen doet Zeh op hilarische en intelligente wijze verslag van de manier waarop haar romans tot stand komen. De aanleiding voor deze bespiegelingen is de vraag van de universiteit of ze college wil komen geven over haar schrijverschap (dat wil ze niet). Ondertussen probeert ze door brieven aan de gemeente te schrijven ook een nieuwe vuilnisbak te regelen.

Over de boekenweek 2016

Dit jaar zijn Nederland en Vlaanderen gastland op de Boekenbeurs in Frankfurt, daarom richt de Boekenweek zich op onze grote buur Duitsland, onder het motto Was ich noch zu sagen hätte. Esther Gerritsen schrijft het Boekenweekgeschenk 2016 dat je ontvangt als je een boek koopt tijdens de boekenweek. David van Reybrouck schrijft het Boekenweekessay 2016. De boekenweek is van 12 tot 20 maart. Informatie over alle activiteiten kun je vinden op www.boekenweek.nl.


Alle zintuigen weer activeren? Lees 'De autonauten van de kosmossnelweg'

De autonautenZOMERRECEPT

Staat u, net als vele anderen met u, te popelen om deze zomer op reis te gaan? En bent u er dan eentje van strakke reisschema’s, vooruit geboekte hotelkamers en lijstjes met te bezoeken landmarks/pasticceria’s/folkloristische dansshows in de moneybelt? Of meer een reiziger van de boel de boel, onbekende verten, ontmoetingen en ervaringen tegemoet? Of popelt u helemaal niet en blijft u gewoon in uw eigen achtertuin - koud wijntje, schone wc en Zomergasten onder handbereik?

Hoe het bij u ook zij, één boek is in al die gevallen in staat u deze zomer te beroeren, en dat is De autonauten van de kosmossnelweg. Dit heerlijke boek werd geschreven door Julio Cortázar en Carol Dunlop, beide schrijver en geliefden. Samen maakten zij in 1982 een reis in een VW-busje. Niet zomaar een reis, maar een hele bijzondere. Hij voerde namelijk langs álle parkeerplaatsen aan de snelweg van Parijs naar Marseille. Er golden een paar zelfopgelegde spelregels. Allereerst: Julio en Carol mochten de hele reis lang niet van de snelweg af. Ten tweede: ze moesten elke parkeerplaats aandoen en op uiterlijk de tweede van de dag de daaropvolgende nacht doorbrengen.
Het werd een zinderende reis. Als moderne ontdekkingsreizigers verkennen Julio en Carol niet alleen alle hoekjes en gaatjes van het Franse parkeerplaatsenuniversum. Ook elkaar ontdekken ze weer tot in de poriën. Onderweg schrijven ze allebei over wat ze zien, denken, fantaseren, eten en ervaren. Een meeslepend, teder, tintelend en grappig boek. Lees het, en je zet deze zomer gegarandeerd al je zintuigen op scherp, of je nu op een Griekse veerboot, een Franse hurk-wc, een hotellobbybank of je eigen tuinstoel zit.


Last van uitstelgedrag? Out of Sheer Rage van Dyer helpt

LAST VAN UITSTELGEDRAG? OUT OF SHEER RAGE VAN DYER HELPT

Heb je, ondanks dat de vakantie nog maar net achter de rug is, alweer last van uitstelgedrag? En dat terwijl je je nog zo had voorgenomen om dit jaar de dingen nu eens niet direct te laten versloffen.... Lees dan Out of Sheer Rage van Geoff Dyer.

De Engelse schrijver en publicist Geoff Dyer heeft zich voorgenomen een academische studie te schrijven over D.H. Lawrence. In Out of Sheer Rage doet hij verslag van zijn pogingen daartoe. Dyer beschrijft op hilarische en herkenbare wijze alle uitvluchten die hij bedenkt om maar niet aan het boek te hoeven beginnen. Zo spendeert hij bijvoorbeeld heel veel tijd aan het bedenken of hij het boek wel zal schrijven en zo ja, waar hij dat dan gaat doen.

`And even if I didn't decide to write my study of Lawrence I still had to decide where I was going to live because, irrespective of whether or not I was going to write my study of Lawrence, I still had to live somewhere - but if I was going to write a book about Lawrence then that brought in a whole range of variables which I would need to weigh up when considering where to live, even though deciding where to live was already complicated by a massive number of variables.`

Uiteindelijk vertrekt Dyer naar Rome, om eenmaal daar aangekomen te bedenken dat het heel onhandig is om niet thuis te zijn, waar al zijn materiaal ligt. Ook de tripjes in de voetsporen van Lawrence brengen geen voldoening: ' You say, 'I am standing in the place he stood, seeing the things he saw…', but nothing changes, everything remains exactly the same: a road, a house with sky above it and the sea glinting in the distance.´

Dyer beschrijft vooral tot in detail wat zich zoal afspeelt in zijn hoofd. De overrompelende schrijfstijl van Dyer in dit boek, zijn gemopper en de onrust die van de bladzijden afspat, passen bij zijn gemoedstoestand. Want dat is waar het in het boek uiteindelijk om draait: waarom lukt het niet datgene te doen dat ik me had voorgenomen? Aan het eind van het boek wordt duidelijk waarom het Dyer zoveel moeite kostte om zich aan zijn werk te zetten.

Intussen ben je dan vele scherpe observaties verder over allerlei onderwerpen, van Italiaanse eetgewoonten tot IKEA, die op het oog weinig met Lawrence te maken hebben. Alsof Dyer over alles wil schrijven, behalve Lawrence. Maar schijn bedriegt, want en passant leer je toch heel wat over Lawrence, al is het niet in de vorm van een droge academische studie. Dyer kan tevreden zijn, zijn boek is af. Een boek met een boodschap voor iedereen die ´op de een of andere manier een studie over D.H. Lawrence moet schrijven´. Volgens Dyer zijn wij dat allemaal.

Eventuele bijwerkingen: dit boek kan je tijdens het lezen onrustig maken, maar aan het eind zul je toch overtuigd zijn van de noodzaak om – net als Dyer – gewoon te beginnen aan de taak die je hebt liggen.

Out of Sheer Rage, van Geoff Dyer
Little, Brown & Company, 1997
Niet in het Nederlands vertaald


Last van thuiskomen? Geoff Dyer helpt

Yoga DyerMet dikke tegenzin teruggekomen van een prachtreis? Had je nog wel MAANDEN weg willen blijven en tikt het klokje je thuis veel te monotoon? Tijd voor een reality check! Nestel je in je favoriete stoel en begin aan Yoga for people who can’t be bothered to do it van de Brit Geoff Dyer. Een hilarische en ook ontroerende verzameling autobiografische reisverhalen, maar dan anders. Dyer strijkt neer op bijzondere plekken en reist van aantrekkelijk oord naar aantrekkelijk oord. Rome, Cambodja, het Burning Man Festival in een Amerikaanse woestijn: het kan niet op. Maar voldoening of ultiem geluk brengt het hem niet. Waarom niet? Omdat de beleving van de plek nu eenmaal sterk afhankelijk is van je eigen humeur en gevoelens (en die van de andere mensen die je zoal tegenkomt). En die worden er door langdurig reizen niet per definitie beter op. Of zoals Dyer het zegt: “I felt I could no longer take the roller-coaster of emotions of travel, its surges of exaltation, its troughs of despondency, it’s large stretches of boredom and inconvenience.” Ja, reizen brengt inzicht, maar ontsnappen aan jezelf, anderen en verveling kun je als puntje bij paaltje komt ook al reizend niet.


Last van pre- vakantie stress? Het universum tegen Alex Woods relativeert

Het universum tegen Alex WoodsDe zomer staat voor de deur. Leuk vooruitzicht natuurlijk, ware het niet dat de prezomerperiode vaak enorm stressvol is. Alles moet afgerond en opgeruimd, de vakantie moet voorbereid. En dan heb je vaak ook nog het gevoel dat je keuzes moet maken voor na de zomer. Grootse en meeslepende keuzes, voor een nieuwe koers in een nieuw werk- of studiejaar. Vreemd eigenlijk, want in de praktijk ga je in de meeste gevallen in augustus/september gewoon door waar je was gebleven. Mocht je ondanks dit gratis inzicht – graag gedaan – toch het gevoel hebben dat de keuzes je boven het hoofd groeien, nestel je dan met Het universum tegen Alex Woods van Gavin Extense voor je tentje, op je balkon of gewoon ergens lekker in de zon en ontdek hoe ons leven eigenlijk door kleine toevalligheden wordt bepaald.

Alex Woods heeft het in Het universum tegen Alex Woods niet makkelijk. Hij is een buitenbeentje. Hij lijdt aan epilepsie (het gevolg van een meteoorinslag in zijn keuken), heeft een paranormale moeder, weet niet wie zijn vader is en is dol op leren. Dit alles maakt hem een makkelijk doelwit voor pestkoppen. Wanneer hij op de vlucht is voor zijn belagers komt hij in de achtertuin van meneer Peterson terecht. Deze norse, wietrokende Vietnamveteraan laat Alex brieven schrijven om politieke gevangen vrij te krijgen. Er ontstaat een onverwachte vriendschap tussen de twee, mede gebaseerd op een gedeelde liefde voor Kurt Vonnegut. De jonge Alex heeft een heel eigen kijk op het leven. Hij probeert grip te krijgen op de wereld om hem heen door de dingen logisch te beredeneren. Ingrijpende gebeurtenissen worden benoemd, maar in plaats van erin te blijven hangen gaat Alex ermee aan de slag. Hierdoor raakt het verhaal je wel, maar wordt het boek nergens dramatisch. Wanneer blijkt dat zijn vriend een dodelijke ziekte heeft laat Alex zich in zijn keuzes uiteindelijk net zozeer leiden door liefde en loyaliteit als door logica, al zouden wij dit laatste waarschijnlijk intuïtie noemen.

Je kunt wel alles willen regelen en proberen overal grip op te houden, maar vaak lopen de dingen toch net anders dan gepland, zo leert dit boek ons. Dus voel jij je overweldigd door alles wat er in deze periode op je af komt? Dit boek laat je weer eens ervaren hoe nietig wij eigenlijk zijn in dit universum. Tegelijkertijd laat de ogenschijnlijke naïeve Alex zien hoe belachelijk eenvoudig het maken van keuzes soms kan zijn.

 


Zelfzorgtip voor workaholics: lees Leve de vrijheid

Werkdrukte

We hebben het druk, druk, druk en hoewel we daar geregeld over klagen, levert het ons ook status en (als het een beetje meezit) geld op. Ondertussen is er een hele nieuwe markt ontstaan voor zelfhulpboeken, tijdschriften en semi-spirituele cursussen die ons moeten helpen om een nieuwe balans te vinden en een mindful leven te leiden. Daar maken we gretig gebruik van, waardoor we nog minder tijd overhouden en nog harder moeten werken om die cursussen te kunnen betalen.

Is er niet iets structureel mis met de manier waarop we onze levens leiden en de plaats die we daarin toekennen aan werk? Voor workaholics die willen afkicken en ieder ander die inspiratie op wil doen voor een ontspannener leven, is Leve de vrijheid van Hodgkinson een aanrader.

Aan de hand van het werk van oude en nieuwe denkers zet Hodgkinson uiteen wat er mis is met de wijze waarop onze kapitalistische maatschappij in elkaar steekt, vooral met de manier waarop we arbeid hebben georganiseerd. ´Stop met werken, begin met leven´, is zijn motto. Als het aan Hodgkinson ligt, bedanken we en masse voor een 'carrière' en gaan we als freelancer alleen nog maar datgene doen wat we leuk vinden - bij voorkeur zonder er al te veel tijd aan te besteden. Indien nodig organiseren we ons in gildes. Hij spoort ons aan om de stad te verlaten en een huis te huren op het platteland, waar de ruimte is om een moestuin aan te leggen. De opbrengsten daarvan kunnen we door middel van ruilhandel met elkaar delen. ´Gooi je horloge weg´, ´Negeer de overheid´ en ´Zelfingenomen puriteinen moeten dood´ zijn zo wat titels van hoofdstukken waarin Hodgkinson zijn visie uit de doeken doet. Moet er dan geen geld verdiend worden? Jawel, zegt Hodgkinson, maar alleen zoveel als je echt nodig hebt, en dat is veel minder dan de meeste mensen denken. Stop met kopen en met lenen, dat scheelt al enorm.

Wat Hodgkinson betoogt is niet nieuw. Er bestaan allerlei boeken en bewegingen die zich bezighouden met slow leven, consuminderen en het afleren van het heilige moeten. Maar Hodgkinson onderscheidt zich door zijn opgewekte en satirische toon, die zijn voorstellen buitengewoon aantrekkelijk maakt. Bovendien is het prettig dat hij ook oproept om vooral regelmatig veel te drinken met vrienden, goeie feesten te organiseren en geen schuldgevoel te hebben over sigaretten of drugs, waardoor het boek wegblijft van al te softe verhandelingen over het goede leven. Uiteindelijk gaat het er Hodgkinson vooral om hoe je een vrolijk, plezierig en ontspannen leven leidt, liefst in goed gezelschap. Wat overigens nog best wat inspanning kost, want Hodgkinson houdt ook een stevig pleidooi voor zelfvoorzienend leven. Maar in zijn visie levert ambachtelijk werken  juist veel voldoening op.

Hodgkinson voert zijn pleidooi nogal radicaal door. Voor sommigen wellicht te radicaal. De kunst is om het boek niet als een letterlijke blauwdruk op te vatten over hoe het moet, maar als een even hilarische als serieuze kritiek op hoe we gewend zijn ons leven en werk te organiseren en het feit dat we daar nauwelijks meer vragen bij stellen. Hodgkinson stelt extreme vragen en pleit voor extreme oplossingen, maar juist daardoor is de spiegel die hij ons voorhoudt zo ijzersterk. Je kunt naar aanleiding van dit boek niets anders dan zelf nadenken over wat voor jou echt belangrijk is in het leven. En wie weet komen een aantal van zijn praktische tips dan alsnog van pas.

Dosering: eenmaal daags een hoofdstuk innemen, bij voorkeur aan het begin van de dag.
Mogelijke bijwerkingen: kan ertoe leiden dat je van de ene op de andere dag je ontslag indient.

Leve de vrijheid van Tom Hodgkinson verscheen in 2007 bij Meulenhoff. Oorspronkelijk verschenen in 2006 als How to be free bij Penguin Books Ltd.


Laat je verbeelding spreken in 2014

verbeelding 2014Het nieuwe jaar is daar! Heb je er zin in, of ben je net als miljoenen andere Nederlanders aan het somberen? Over de stijgende kosten voor zorgverzekeringen/ energieverbruik/ treinkaartjes/ huur/ hypotheek/ woning bijvoorbeeld? Over je kansen op werk? Over waar het heen moet met Nederland, Europa of de wereld?

De remedie tegen al te grote somberheid: lees! Want zoals Jeannette Winterson in Waarom gelukkig zijn als je ook normaal kunt zijn al schreef: “Fictie en poëzie zijn doseringen medicijn. Wat ze helen is de inbreuk die de werkelijkheid op de verbeelding maakt.” Lees dus, en geef de verbeelding ruim baan! Laat je meevoeren naar andere oorden of wonderlijke droomwerelden. Laat je gedachten de vrije loop door beeldende taal en bloemrijke beschrijvingen. Ontmoet historische figuren, fabelachtige dieren en toekomstige aardbewoners.

Moeite om de alledaagse realiteit van je af te schudden? Kies juist dan voor extra fantasierijke verhalen. De kinderen van de olifantenhoeders van Peter Høeg bijvoorbeeld, over de zinsbegoochelende en hilarische zoektocht van Peter en Tilte naar hun ouders, die tijdens een vakantie van de aardbodem lijken te zijn verdwenen. Een boek vol prachtige woordvondsten en bizarre personages. Of laat je vervoeren door Poeder en wind van K. Schippers, waarin een oude veilingmeester de kans krijgt om nog eens een paar dagen als jonge vrouw door het leven te gaan. Ben je meer een liefhebber van klassiekers? Reis dan met Orlando van Virginia Woolf door tijd en ruimte en verander met haar en passant van sekse. Geen tijd of rust voor een roman? Lees dagelijks een kort verhaal dat het hoofd even op z’n kop zet, bijvoorbeeld uit de bundel Verrassing van Etgar Keret.

Wij wensen je een fantasierijk 2014!


De Boeken apotheek: literaire zelfzorggids voor thuis

BoekenapotheekOnlangs verscheen de Nederlandse vertaling van The Novel Cure, een medisch zelfzorgboek – maar dan anders. In dit boek bieden zo’n 550 romans verlichting voor meer dan 300 ‘aandoeningen’, van de hik, tot een midlifecrisis, tot gebrek aan humor. De Culturele Apotheek schrijft al jaren literaire pillen voor en dacht met veel plezier mee over de Nederlandse bewerking van het boek – De Boekenapotheek, die is verzorgd door Maarten Dessing. Het boek biedt de mogelijkheid om nu ook thuis aan het dokteren te slaan.

De schrijfsters van The Novel Cure, zijn ‘bibliotherapeuten’ Susan Elderkin en Ella Berthoud, van de Londense School of Life. Hun benadering van literatuur als middel om te reflecteren op alledaagse vragen en ‘kwalen’ en de lichtheid waarmee ze dat brengen, heeft ons ooit geïnspireerd. Sinds 2010 schrijven we hoogstpersoonlijke literaire recepten uit op afspraak of tijdens Boeken op recept-spreekuren en weten daardoor als geen ander dat boeken troost bieden of ’lotgenotencontact’, dat ze je laten lachen, ontspannen, nadenken en verwerken en daardoor een perfect medicijn zijn tegen allerhande kwalen, klein of groot. In dit boek laten Elderkin en Berthoud dat op een heldere en toegankelijke manier en met veel humor zien. Met zorg kiezen ze titels passend bij allerlei aandoeningen van lichaam en geest en beschrijven ze waarom het middel adequaat is.

Die medische begrippen zijn natuurlijk een soort grap maar blijken ook in onze eigen 'spreekkamer ' heel effectief om met mensen aan de praat te raken over hun eigen leven en hen door middel van literatuur verder te 'helpen'. Dat lezen bijdraagt aan de gezondheid blijkt inmiddels ook uit uiteenlopende onderzoeken. Evidence based of niet, duidelijk is dat literatuur meer te bieden heeft dan puur ontspanning of een mooi verhaal (waarmee op zichzelf uiteraard ook niets mis is). De Culturele Apotheek is de enige apotheek in Nederland waar dit heilzame potentieel wordt aangewend voor de behandeling van alledaags leed. De Boekenapotheek biedt de mogelijkheid om hiermee nu ook thuis aan het dokteren te slaan. Een aanwinst dus, deze medisch-literaire zelfzorggids, die wat ons betreft een plek verdient in ieders medicijnkastje en in iedere dokterspraktijk.

En staat je kwaal er niet in? Of heb je nazorg nodig of acuut behoefte aan een goed gesprek? Dan kun je bij ons terecht voor een persoonlijk recept.

Pieter Steinz schreef in de NRC een recensie van The Novel Cure, inclusief een handig intake formulier.